Spelen is voor kinderen de manier waarop zij de wereld leren begrijpen, ontdekken en verwerken. Het spel van een kind groeit mee met de ontwikkeling van het kind zelf. Dat zien we terug in de verschillende manieren waarop kinderen spelen.
In dit artikel leg ik uit wat we bedoelen met spelwerelden en hoe spel zich ontwikkelt bij jonge kinderen.
Spel als heel persoonlijke wereld
Jonge kinderen kunnen met materialen of hun omgeving bezig zijn, waarbij het lijkt alsof dit zonder doel is. In werkelijkheid zijn zij hun eigen wereld aan het verkennen. Spel is de manier waarop kinderen betekenis geven aan hun ervaringen. Een kind doet dat door te voelen, te proeven en te ontdekken. En door te bouwen en te ordenen. Het spel groeit en verandert met het kind mee en iedere manier van spelen bouwt voort op wat eraan voorafging.
De spelwereld van het lijf en de omgeving
Bij baby’s en dreumesen speelt het kind vanuit het lichaam en de zintuigen. Het kind ontdekt wat zijn handen, voeten en mond kunnen. Ook hoe de wereld voelt, klinkt en ruikt zijn nieuwe ervaringen. Dit doet een baby door aanraken en proeven. Ook door klimmen en bewegen. Naast deze lichamelijke ontwikkeling ontdekt een kind dat hij zelf invloed heeft op de wereld om hem heen.
Rond de peuterleeftijd gaat een kind actiever op zoek naar materialen in zijn omgeving. Het ontdekt wat een voorwerp allemaal kan, herhaalt deze handelingen en probeert nieuwe combinaties uit. Hierbij kun je denken aan duwen, laten vallen of stapelen.
Spel met ordening en betekenis
In de volgende fase krijgt het spel meer orde en structuur. Het kind begint dingen te sorteren, naast elkaar te zetten of volgens een patroon te rangschikken. Je ziet bijvoorbeeld dat dieren op een rij worden gezet op basis van soort of grootte of dat je kind blokken in een bepaalde volgorde legt.
Dit is een belangrijke fase voor een kind, omdat het ontdekt hoe de wereld in elkaar zit en hoe het daarin zelf kan handelen. In deze periode is taal ook een belangrijke factor, doordat ervaringen worden verbonden aan woorden en betekenis krijgen.
Herken je dit bij je eigen kind? In een gratis adviesgesprek kijken we samen wat er speelt.
Spel als verbeelding en verhalen
Vanaf ongeveer drie jaar zie je dat kinderen met fantasie en verbeelding spelen. Ze spelen ‘doen-alsof’ en bootsen daarbij alledaagse situaties na. In dit spel worden poppen, dieren of andere figuren toegevoegd om extra diepgang te geven.
Deze verbeeldende wereld laat zien wat een kind bezighoudt. Denk aan gevoelens, ideeën en situaties. Ook een volledig verzonnen verhaal wordt groots uitgespeeld. Daarin kan alles. Het kind oefent hierin met sociale rollen en emoties.
In deze fase maakt het spel steeds vaker gebruik van symbolen. Een blok wordt een telefoon en een stoel kan een auto of vliegtuig zijn. Deze symbolische manier van spelen is een belangrijke stap in de ontwikkeling van denken, taal en sociaal gedrag.
Bij spelen gaat het niet om het eindresultaat.
Spel groeit in fases
De verschillende fases laten zien dat spel zich ontwikkelt van lichamelijk en ervarend spel naar symbolisch en verbeeldend spel. In die ontwikkeling zie je dat kinderen eerst vooral hun eigen lichaam en directe omgeving ontdekken. Vervolgens worden materialen onderzocht om uiteindelijk een rijke wereld aan fantasie te kunnen creëren.
Het gaat om de manier waarop een kind met zijn spel betekenis geeft aan wat het meemaakt. Spel is daarmee een van de mooiste manieren waarop een kind zichzelf uitdrukt en zich ontwikkelt.
Wil je hier meer over weten?
Wil je weten hoe kinderen leren om samen te spelen? In Hoe samenspel zich ontwikkelt bij kinderen lees je wat er per fase verandert.
Wil je lezen hoe dit bij een ander gezin liep? In Van extreme ochtendstress naar zelfvertrouwen bij de schoolpoort lees je hoe een meisje van 4 het afscheid bij de poort leerde dragen.
Neem gerust contact op. We kijken samen hoe je kunt aansluiten bij het spel van jouw kind.
